استانداردهای ایمنی در سرویس و نگهداری آسانسور طبق مقررات ایران

مقدمه

آسانسور یکی از پرکاربردترین تجهیزات حمل‌ونقل عمودی در ساختمان‌های مسکونی، اداری و صنعتی است. ایمنی آسانسور تنها به کیفیت نصب آن محدود نمی‌شود، بلکه سرویس و نگهداری دوره‌ای نقش حیاتی در تضمین عملکرد صحیح و جلوگیری از حوادث دارد. در ایران، رعایت استانداردهای ملی و مقررات سازمان ملی استاندارد برای سرویس آسانسور الزامی است و شرکت‌های معتبر موظف به پیروی از این دستورالعمل‌ها هستند.

استانداردهای ملی ایران در زمینه سرویس آسانسور

در ایران، سرویس و نگهداری آسانسور تحت پوشش چند استاندارد و آیین‌نامه مشخص انجام می‌شود:

1. استاندارد ملی 1-6303
   این استاندارد مربوط به ایمنی ساختار و نصب آسانسورهای برقی است. هرگونه سرویس و تعمیر باید در راستای الزامات این استاندارد صورت گیرد.
2. استاندارد ملی 6303-2
   این بخش به بازرسی‌ها و آزمون‌های دوره‌ای آسانسور پرداخته و مسئولیت سرویسکار در بررسی عملکرد قطعات حیاتی مانند ترمز، تابلو فرمان و سیستم ایمنی را مشخص می‌کند.
3. استاندارد ملی 12968
   درباره نگهداری و سرویس آسانسورهای کششی و هیدرولیک است و برنامه زمان‌بندی بازدیدهای دوره‌ای را تعیین می‌کند.
4. آیین‌نامه سازمان ملی استاندارد و وزارت صنعت، معدن و تجارت
   بر اساس این آیین‌نامه‌ها، کلیه آسانسورها باید حداقل سالی یکبار توسط شرکت‌های بازرسی تایید صلاحیت‌شده مورد آزمون و صدور گواهی ایمنی قرار گیرند.

الزامات ایمنی در سرویس و نگهداری آسانسور

طبق مقررات ایران، سرویسکار و شرکت مجری موظف‌اند در هنگام نگهداری آسانسور نکات زیر را رعایت کنند:

• بازرسی ماهیانه: بررسی قطعات حیاتی شامل ترمز، سیم‌بکسل، تابلو برق، کابین و درب‌ها.
• تست سیستم ایمنی: آزمایش ترمز اضطراری (پاراشوت) و سیستم گاورنر سرعت.
• کنترل قطعات الکتریکی: تابلو فرمان، کلیدهای ایمنی، سنسورها و رله‌ها.
• بررسی سیستم روشنایی و تهویه در کابین.
• تعویض قطعات فرسوده بر اساس دفترچه سرویس.
• ثبت گزارش دوره‌ای: تمام فعالیت‌ها باید در دفتر سرویس و نگهداری ثبت و به مدیر ساختمان تحویل شود.

نقش شرکت‌های بازرسی و سرویسکاران مجاز

• تنها شرکت‌های دارای پروانه طراحی و مونتاژ آسانسور از وزارت صمت و یا شرکت‌های بازرسی تایید صلاحیت‌شده سازمان استاندارد می‌توانند خدمات رسمی ارائه دهند.
• پس از انجام سرویس‌های دوره‌ای، آسانسور باید توسط بازرس مورد تایید، آزمایش شده و در صورت سلامت، گواهی استاندارد یک‌ساله دریافت کند.
• استفاده از سرویسکاران غیرمجاز می‌تواند موجب ابطال گواهی استاندارد و بروز خطرات جدی شود.

اهمیت رعایت استانداردها

• افزایش ایمنی ساکنین و کاربران آسانسور
• جلوگیری از خرابی‌های ناگهانی و هزینه‌های سنگین تعمیرات
• کاهش احتمال حوادث و مسئولیت‌های حقوقی مدیر ساختمان
• افزایش عمر مفید آسانسور

نتیجه‌گیری

رعایت استانداردهای ایمنی در سرویس و نگهداری آسانسور طبق مقررات ایران، یک الزام قانونی و اخلاقی است. مدیران ساختمان باید سرویس‌های دوره‌ای را تنها به شرکت‌ها و سرویسکاران مجاز بسپارند تا هم از بروز خطرات احتمالی جلوگیری شود و هم گواهی معتبر استاندارد برای آسانسور دریافت کنند.